Informacje dodatkowe

WSPÓLNE CZYTANIE. KONWERSATORIA.

Prowadzenie: Maria Krześlak-Kandziora

Konwersatoria czyli wspólne czytania, próbują wzmocnić więź uczestników ze światem przyrody i zastanowić się, jak na tę relację wpływa język, jakim się posługujemy. Wspólne czytania mają dwie odsłony:

  • prowadząca proponuje lektury w porozumieniu z instytucją zapraszającą, dopasowuje do potrzeb i zainteresowań odbiorców, przygotowuje zajęcia w nawiązaniu do wystaw czy tematów wiodących w danej instytucji;
  • organizator wybiera z pakietu propozycji (poniżej)

Podczas warsztatów wspólnie czytamy i rozmawiamy o tym, co wybrane teksty w nas poruszyły. Poznajemy konteksty zawarte w poezji intencjonalnie, ale też te, które znajdziemy w swojej sieci skojarzeń wykształconych przez sposób, w jaki mieszkamy na Ziemi i w języku.

Z tekstami zapoznajemy się wspólnie, głośno czytając je podczas spotkania. Każdy z uczestników otrzymuje wydruki z tekstami. Może je zabrać, może pozostawić dla kolejnych uczestników. Zapraszam do przynoszenia notesów i czegoś do pisania – do zapisywania myśli, robienia notatek.

Prowadząca wybiera teksty i amortyzuje podróż przez kolejne wersy, przybliża konteksty, przygotowuje zawsze wstęp i merytoryczny komentarz.

  • Czas trwania warsztatów: 2h | możliwość dopasowania do potrzeb i możliwości.
  • Warsztaty można połączyć w cykl.
  • Liczba uczestników każdorazowo ustalana jest z organizatorem.
  • Organizator zapewnia wydruk materiałów, salę.
  • Warsztaty można połączyć z wycieczkami: uważnościową lub ptasiarską, dopasowaną do kontekstu.
  • Można zamówić warsztaty, które będą oscylowały wokół zagadnień innych niż podane.
  • Warsztaty z wycieczką mogą być współprowadzone z drugą osobą (dendrolog, ornitolog, specjalistka od kąpieli leśnych)

WARSZTAT I

INGER CHRISTENSEN –  ŚWIAT ZAMKNIĘTY W ALFABECIE
TEKSTY: „alfabet” Inger Christensen w tłumaczeniu Bogusławy Sochańskiej, wyd. Lokator

Christensen to poezja słów, które odsyłają do mapy jej niesamowicie bogatego świata i fenomenalnej konstrukcji tomu. Poruszamy się wśród nauk humanistycznych i ścisłych – od rozmowy o gatunkach jabłoni, pochodzeniu węgla, po Wielki Zderzacz Hadronów. Wchodzimy w świat śmierci i nadziei, końców świata i celebracji życia.
Nie mniej ważnym wątkiem jest tłumaczenie tomu. Budujemy pomosty i mosty między językami duńskim i polskim. Czy to tylko pomosty kończące się tonią wody, czy mosty łączące różne światy?

WARSZTAT II

NATALIE DIAZ –  „POSTKOLONIALNY WIERSZ MIŁOSNY”
(tłum. Joanna Mąkowska, Wydawnictwo Współbycie)

To długi tekst i pretekst do długiej rozmowy. Dajmy sobie ten czas, żeby wspólnie przeczytać fragment pierwszego przetłumaczonego na język polski tomu poetyckiego osoby rdzennej. Natalie Diaz składa myśli w dwóch językach: z mojave tłumaczy na angielski, z angielskiego Joanna Mąkowska przetłumaczyła na język polski. Co znajdujemy, a co gubimy w tłumaczeniu? Czy wiersz nieprzetłumaczony jest bezdomny? I czy rdzenny, bliski Ziemi sposób myślenie, ujęty w słowa jest dla nas dostępny? I wreszcie – czy poezja może być gniewną, świadomą manifestacją? Mieć konstrukcję zaczerpniętą ze szkół retorycznych, tych samych, z których czerpią politycy i polityczki?

WARSZTAT III

ZOBACZYĆ ŚWIAT, ZOBACZYĆ ZMIANĘ.
TEKSTY fragmenty: „Jak zobaczyć świat” Nicholas Mirzoeff (tłum. Łukasz Zaremba, Wydawnictwo Karakter), „Manifest ciemności” Johan Eklof (tłum. Aleksandra Sprengel-Konkołowicz, wyd. Krytyka Polityczna), „24/7 Późny kapitalizm i koniec snu” Jonathan Crary (tłum. Dariusz Żukowski, Wydawnictwo Karakter).

Jedyną stałą jest zmiana. Świat w przeciągu wieków zmieniał się nieustannie. Od rewolucji przemysłowej zmienia się jeszcze szybciej, napędzany przez udoskonalane ciągle przez człowieka narzędzia zarządzania i eksploatacji. Żyjemy długo, ale wciąż zbyt krótko, żeby te zmiany widzieć, uświadamiać sobie. Dlatego czytamy tych, którzy analizując naukę, literaturę, sztukę ujawniają nam zakodowane w nich świadectwa zmian. Są fascynujące, banalne a nadal niekiedy zaskakujące.

WARSZTAT IV

EMIL ZOLA A OCIEPLENIE KLIMATU
TEKSTY: fragmenty: „Powolna przemoc i ekologia ubogich”, Rob Nixon (tłum. Tymon Adamczewski, Tomasz Dobrogoszcz, Katarzyna Więckowska, wyd. słowo/obraz terytoria)

Co ma wspólnego Emil Zola z katastrofą klimatyczną, czy istnieje nurt literatury opowiadający o zasobach nieodnawialnych planety, a jeśli tak, to dlaczego nie powstają powieści o ropie naftowej? Dziwne pytania? I tak i nie. Arcyciekawy badacz humanistyki i przyrody Rob Nixon pokazuje w swojej książce jak czytać literaturę geopolitycznie, stawia trudne pytania, analizuje literaturę piękną angażującą się w opowiadanie o splotach ludzkości i zasobów naturalnych. Potężna książka Nixona pozwala rozmawiać o powieściach, poezji, literaturze faktu i kwestiach społecznych w nowym świetle, nie europocentryczne, krytycznie i twórczo. Tego nie było na lekcjach w szkole. Ale będzie na warsztatach.

WARSZTAT V

O WODZIE I JĘZYKU
TEKSTY: „Cenotaf” James Schuyler (tłum. Piotr Sommer), fragmenty: „Pieśń Ziemi” Robin Wall Kimmerer (tłum. Monika Bukowska, wyd. Znak), „Woda” Szymon Opryszek (Wydawnictwo Poznańskie).

Warsztat podejmujący tematykę najważniejszego „zasobu”, dzięki któremu istnieje i jest podtrzymywane życie na Ziemi. Skąd się wzięła woda, do kogo należy i jakiego języka używamy, by o niej mówić? Język jakim się posługujemy mówi wiele o naszym stosunku do świata, który nas otacza. Przyjrzymy się zatem kilku perspektywom.

WARSZTAT VI

POEZJA UKORZENIONA
TEKSTY: wybrane teksty Julii Fiedorczuk, Michała Książka, Urszuli Zajączkowskiej, Marisa Salejsa, Inger Christensen

Warsztat rozpięty między brzmieniem słów, naukami przyrodniczymi i ukorzenianiem – medytacyjnym pogłębianiem poczucia, że jesteśmy integralną częścią przyrody. Będą z nami drzewa, porosty i bakterie. Przeczytamy teksty, które będą zwracały uwagę na kolejne ekosytemy, przyjrzymy się życiu gleby, łąki, lasu, ścieżki w lesie. Przywołamy wiedzę z zakresu nauk przyrodniczych i humanistycznych. I dołożymy medytację. Czy takie połączenie jest możliwe?

Warsztat najlepiej sprawdza się, gdy prowadzony jest w lesie, w okolicy lasu, lub w połączeniu z wycieczką do lasu przed/po warsztacie.

PROWADZĄCA

Maria Krześlak-Kandziora – filolożka polska i pasjonatka bycia w przyrodzie. Uczestniczka Szkół Lasu w Puszczy Białowieskiej. Wykładowczyni School of Form w Warszawie. Uczestniczyła w kursie dot. bioróżnorodności w Polskiej Szkole Dendrologii i Arborystyki. Co miesiąc publikuje tekst na portalu Kultura u Podstaw, najczęściej o związkach przyrody i literatury. Prowadzi warsztaty, spotkania autorskie. W Agencji autorskiej Opowieści zajmuje się promocją literatury i festiwali literackich.

Dotychczasowe wspólne czytania:

  • Galeria Fotografii pf: wydarzenie towarzyszące wystawie Anny Kędziory „Gabinet”, 2026;
  • CK ZAMEK w Poznaniu: w ramach Dyskusyjnego Klubu Książki podczas Festiwalu Poznań Poezji, 2025;
  • Festiwal Słowa im. Jerzego Pilcha Granatowe Góry, 2025;
  • Dom Przyrody i Kultury w Teremiskach: warsztaty podczas trzech edycji Szkół Biologii Lasu, 2024 i 2025, 2026;
  • Poznańska Garażówka (wydarzenie charytatywne), 2025;
  • w ramach spotkania wytchnieniowego dla osób aktywistycznych: RÓWNOWAŻNIA #2 / między regeneracją a działaniem, organizowanych przez Civil Action Network i Czas Kultury, 2023;