NASZE DZIAŁANIA

W czasie pracy nad swoją najnowszą, poświęconą pejzażowi książką “Mein Gott, jak pięknie” Filip Springer sięgnął po archiwalne mapy i wyruszył w rowerowo – fotograficzną podróż przez poniemieckie zakątki Polski. W czasie warsztatów “Aparat, rower i stara mapa” dzieli się doświadczeniami i zachęca do korzystania z tych narzędzi we własnych wędrówkach.

Opis warsztatów

APARAT 
Fotografia wcale nie musi służyć do produkowania kolejnych obrazów. Łatwo o tym zapomnieć, bo dziś przecież fotografujemy kompulsywnie i bez umiaru. Ale medium to, świadomie używane, doskonale sprawdza się też jako narzędzie poznawcze. Fotografowanie (czyli dobieranie sprzętu, dokumentacja tematu, wykonywanie i selekcja zdjęć) jest też świetnym sposobem dowiadywania się o świecie. Wszystkie te okołofotograficzne działania zmuszają nas do aktywności, których nie podjęlibyśmy się nie mając aparatu w rękach. Dzięki temu w nieco inny sposób doświadczamy rzeczywistości, pod innym kątem spoglądamy na świat.

ROWER
Lubię myśleć o trasie, którą mam przejechać, jak o tekście. Da się je w podobny sposób zakomponować – pisze Springer w “Mein Gott, jak pięknie” – Zanim wsiądę na rower, długo przypatruję się zdjęciom satelitarnym. Potem sprawdzam przewyższenia i próbuję sobie wyobrazić rytm podjazdów i zjazdów. W końcu przychodzi czas weryfikacji. Gotowy tekst trzeba przeczytać na głos, żeby wychwycić w nim wszystkie kanty i chropowatości. Z trasą jest podobnie – trzeba ją przejechać, najlepiej kilka razy, by sprawdzić, czy opowiada przestrzeń tak, jak chciałoby się ją poczuć.

STARA MAPA
W internecie jest ich pełno, wystarczy dobrze poszukać i da się znaleźć nawet takie z początku XIX wieku. Można je wgrać do telefonu i przy pomocy prostych aplikacji używać jak nawigacji, można je też wydrukować i zabrać ze sobą. Wędrowanie w taki sposób zajmuje trzy razy więcej czasu i wymaga cierpliwości. Rzadko jednak kończy się rozczarowaniem. Stare mapy bowiem podróżować nie tylko w przestrzeni, ale też czasie.

O prowadzącym

Filip Springer – pisarz i fotograf. Autor wielu cykli reporterskich oraz książek, m.in. „Miedzianka. Historia znikania”, „Wanna z kolumnadą”, „13 pięter”, „Miasto Archipelag”, „Źle urodzone”. Stypendysta Narodowego Centrum Kultury, Fundacji „Herodot” im. Ryszarda Kapuścińskiego i Miasta Stołecznego Warszawy. Nominowany do najważniejszych nagród literackich w Polsce. Jego książki tłumaczone są na angielski, niemiecki, rosyjski, czeski i węgierski, w przygotowaniu jest także tłumaczenie na chiński. Współpracuje z Instytutem Reportażu w Warszawie, współtwórca festiwalu literackiego MiedziankaFest i Miedzianka po drodze.

W czerwcu 2024 r. książka “Nie wiem” ukazała się nakładem wydawnictwa Dowody. We wrześniu tego samego roku premierę miała “Szara godzina. Czas na nową architekturę”, wydawnictwo Karakter.

Spotkanie autorskie to szczególny rodzaj wystąpienia publicznego: nie tylko w dynamicznym środowisku, ale też z wymagającymi odbiorcami. Najczęściej przyświeca mu funkcja promocyjna książki, a ponad nią – misja edukacji kulturalnej. Sprzyjają im talent, intuicja, umiejętności komunikacyjne. Niezależnie od nich przygotujemy cię do prowadzenia wystarczająco dobrych spotkań autorskich. Dostarczymy narzędzia, które pomogą pozostawić uczestników spotkania z poczuciem satysfakcji, niedosytem i potrzebą lektury.

prowadzenie: dra Hanna Łozowska
szkolenie w grupie do 15 osób
czas: 3–4 godziny

Czego dowiesz się na szkoleniu?

Szkolenie przygotuje cię do prowadzenia spotkań autorskich i debat z udziałem autorów, promowania literatury przez rozmowę i budowania zaangażowania publiczności.
Przeanalizujemy różne sposoby prowadzenia rozmów autorskich. Omówimy, jak uniknąć najczęstszych błędów i wspierać zaangażowanie odbiorców. Spróbujemy rozpoznać, jakie style moderowania, gatunki literackie i tematy są ci najbliższe.
Kurs kierujemy do osób animujących kulturę, pracujących w bibliotekach i instytucjach kultury, prowadzących podcasty i zajmujących się promocją literatury w mediach i mediach społecznościowych.
Poznasz schematy i uniwersalne narzędzia wspierające moderację spotkań. Porozmawiamy też o ideach: zadaniach osoby prowadzącej, zaufaniu rozmówców, elastyczności. Nauczymy cię reagowania na dynamicznie zmieniające się okoliczności.

Dostarczamy narzędzia:
– checklistę moderatora/moderatorki;
– patenty na angażujące rozpoczęcie rozmowy i budujące zakończenia;
– ćwiczenia poprawiające emisję głosu;
– taktyki włączania do udziału słuchających i wiedzę, kiedy to robić;
– sposoby odpowiadania na dynamikę osoby autorskiej i publiczności;
– „złote pytania” i metody, by je indywidualizować.

Porozmawiamy także o:
– trójkącie eventowym: moderator, rozmówca, odbiorcy;
– zadaniach promotora literatury;
– researchu moderatora – przygotowaniu technicznym i merytorycznym;
– rozpoznawaniu kontekstów sytuacyjnych;
– budowaniu szkieletów rozmowy;
– uważnej komunikacji, szacunku, zaangażowaniu;
– reagowaniu na nieprzewidziane sytuacje;
– specyfice gatunków literackich.

O prowadzącej

Hanna Łozowska – od 2018 r. moderuje spotkania autorskie i debaty na festiwalach literackich, targach książki i w instytucjach kultury w całej Polsce. Współpracuje m.in. z Festiwalem po Drodze, Festiwalem Słowa im. Jerzego Pilcha Granatowe Góry w Wiśle, Festiwalem Literacki Świdwin, Gdańskimi Targami Książki. Z wykształcenia literaturoznawczyni, dziennikarka, doktorka nauk humanistycznych, badaczka literatury faktu. Studiowała także w Polskiej Szkole Reportażu. Prowadzi stronę Halo Książki. W Agencji autorskiej „Opowieści” kuratorka wydarzeń literackich.

Prowadzenie: Maria Krześlak-Kandziora

Konwersatoria czyli wspólne czytania, próbują wzmocnić więź uczestników ze światem przyrody i zastanowić się, jak na tę relację wpływa język, jakim się posługujemy. Wspólne czytania mają dwie odsłony:

• prowadząca proponuje lektury w porozumieniu z instytucją zapraszającą, dopasowuje do potrzeb i zainteresowań odbiorców, przygotowuje zajęcia w nawiązaniu do wystaw czy tematów wiodących w danej instytucji;
• organizator wybiera z pakietu propozycji (poniżej)

Podczas warsztatów wspólnie czytamy i rozmawiamy o tym, co wybrane teksty w nas poruszyły. Poznajemy konteksty zawarte w poezji intencjonalnie, ale też te, które znajdziemy w swojej sieci skojarzeń wykształconych przez sposób, w jaki mieszkamy na Ziemi i w języku.

Z tekstami zapoznajemy się wspólnie, głośno czytając je podczas spotkania. Każdy z uczestników otrzymuje wydruki z tekstami. Może je zabrać, może pozostawić dla kolejnych uczestników. Zapraszam do przynoszenia notesów i czegoś do pisania – do zapisywania myśli, robienia notatek.

Prowadząca wybiera teksty i amortyzuje podróż przez kolejne wersy, przybliża konteksty, przygotowuje zawsze wstęp i merytoryczny komentarz.

• Czas trwania warsztatów: 2h | możliwość dopasowania do potrzeb i możliwości.
• Warsztaty można połączyć w cykl.
• Liczba uczestników każdorazowo ustalana jest z organizatorem.
• Organizator zapewnia wydruk materiałów, salę.
• Warsztaty można połączyć z wycieczkami: uważnościową lub ptasiarską, dopasowaną do kontekstu.
• Można zamówić warsztaty, które będą oscylowały wokół zagadnień innych niż podane.
• Warsztaty z wycieczką mogą być współprowadzone z drugą osobą (dendrolog, ornitolog, specjalistka od kąpieli leśnych)

WARSZTAT I

INGER CHRISTENSEN –  ŚWIAT ZAMKNIĘTY W ALFABECIE
TEKSTY: „alfabet” Inger Christensen w tłumaczeniu Bogusławy Sochańskiej, wyd. Lokator

Christensen to poezja słów, które odsyłają do mapy jej niesamowicie bogatego świata i fenomenalnej konstrukcji tomu. Poruszamy się wśród nauk humanistycznych i ścisłych – od rozmowy o gatunkach jabłoni, pochodzeniu węgla, po Wielki Zderzacz Hadronów. Wchodzimy w świat śmierci i nadziei, końców świata i celebracji życia.
Nie mniej ważnym wątkiem jest tłumaczenie tomu. Budujemy pomosty i mosty między językami duńskim i polskim. Czy to tylko pomosty kończące się tonią wody, czy mosty łączące różne światy?

WARSZTAT II

NATALIE DIAZ –  „POSTKOLONIALNY WIERSZ MIŁOSNY”
(tłum. Joanna Mąkowska, Wydawnictwo Współbycie)

To długi tekst i pretekst do długiej rozmowy. Dajmy sobie ten czas, żeby wspólnie przeczytać fragment pierwszego przetłumaczonego na język polski tomu poetyckiego osoby rdzennej. Natalie Diaz składa myśli w dwóch językach: z mojave tłumaczy na angielski, z angielskiego Joanna Mąkowska przetłumaczyła na język polski. Co znajdujemy, a co gubimy w tłumaczeniu? Czy wiersz nieprzetłumaczony jest bezdomny? I czy rdzenny, bliski Ziemi sposób myślenie, ujęty w słowa jest dla nas dostępny? I wreszcie – czy poezja może być gniewną, świadomą manifestacją? Mieć konstrukcję zaczerpniętą ze szkół retorycznych, tych samych, z których czerpią politycy i polityczki?

WARSZTAT III

ZOBACZYĆ ŚWIAT, ZOBACZYĆ ZMIANĘ.
TEKSTY fragmenty: „Jak zobaczyć świat” Nicholas Mirzoeff (tłum. Łukasz Zaremba, Wydawnictwo Karakter), „Manifest ciemności” Johan Eklof (tłum. Aleksandra Sprengel-Konkołowicz, wyd. Krytyka Polityczna), „24/7 Późny kapitalizm i koniec snu” Jonathan Crary (tłum. Dariusz Żukowski, Wydawnictwo Karakter).

Jedyną stałą jest zmiana. Świat w przeciągu wieków zmieniał się nieustannie. Od rewolucji przemysłowej zmienia się jeszcze szybciej, napędzany przez udoskonalane ciągle przez człowieka narzędzia zarządzania i eksploatacji. Żyjemy długo, ale wciąż zbyt krótko, żeby te zmiany widzieć, uświadamiać sobie. Dlatego czytamy tych, którzy analizując naukę, literaturę, sztukę ujawniają nam zakodowane w nich świadectwa zmian. Są fascynujące, banalne a nadal niekiedy zaskakujące.

WARSZTAT IV

EMIL ZOLA A OCIEPLENIE KLIMATU
TEKSTY: fragmenty: „Powolna przemoc i ekologia ubogich”, Rob Nixon (tłum. Tymon Adamczewski, Tomasz Dobrogoszcz, Katarzyna Więckowska, wyd. słowo/obraz terytoria)

Co ma wspólnego Emil Zola z katastrofą klimatyczną, czy istnieje nurt literatury opowiadający o zasobach nieodnawialnych planety, a jeśli tak, to dlaczego nie powstają powieści o ropie naftowej? Dziwne pytania? I tak i nie. Arcyciekawy badacz humanistyki i przyrody Rob Nixon pokazuje w swojej książce jak czytać literaturę geopolitycznie, stawia trudne pytania, analizuje literaturę piękną angażującą się w opowiadanie o splotach ludzkości i zasobów naturalnych. Potężna książka Nixona pozwala rozmawiać o powieściach, poezji, literaturze faktu i kwestiach społecznych w nowym świetle, nie europocentryczne, krytycznie i twórczo. Tego nie było na lekcjach w szkole. Ale będzie na warsztatach.

WARSZTAT V

O WODZIE I JĘZYKU
TEKSTY: „Cenotaf” James Schuyler (tłum. Piotr Sommer), fragmenty: „Pieśń Ziemi” Robin Wall Kimmerer (tłum. Monika Bukowska, wyd. Znak), „Woda” Szymon Opryszek (Wydawnictwo Poznańskie).

Warsztat podejmujący tematykę najważniejszego „zasobu”, dzięki któremu istnieje i jest podtrzymywane życie na Ziemi. Skąd się wzięła woda, do kogo należy i jakiego języka używamy, by o niej mówić? Język jakim się posługujemy mówi wiele o naszym stosunku do świata, który nas otacza. Przyjrzymy się zatem kilku perspektywom.

WARSZTAT VI

POEZJA UKORZENIONA
TEKSTY: wybrane teksty Julii Fiedorczuk, Michała Książka, Urszuli Zajączkowskiej, Marisa Salejsa, Inger Christensen

Warsztat rozpięty między brzmieniem słów, naukami przyrodniczymi i ukorzenianiem – medytacyjnym pogłębianiem poczucia, że jesteśmy integralną częścią przyrody. Będą z nami drzewa, porosty i bakterie. Przeczytamy teksty, które będą zwracały uwagę na kolejne ekosytemy, przyjrzymy się życiu gleby, łąki, lasu, ścieżki w lesie. Przywołamy wiedzę z zakresu nauk przyrodniczych i humanistycznych. I dołożymy medytację. Czy takie połączenie jest możliwe?

Warsztat najlepiej sprawdza się, gdy prowadzony jest w lesie, w okolicy lasu, lub w połączeniu z wycieczką do lasu przed/po warsztacie.

PROWADZĄCA

Maria Krześlak-Kandziora – filolożka polska i pasjonatka bycia w przyrodzie. Uczestniczka Szkół Lasu w Puszczy Białowieskiej. Wykładowczyni School of Form w Warszawie. Uczestniczyła w kursie dot. bioróżnorodności w Polskiej Szkole Dendrologii i Arborystyki. Co miesiąc publikuje tekst na portalu Kultura u Podstaw, najczęściej o związkach przyrody i literatury. Prowadzi warsztaty, spotkania autorskie. W Agencji autorskiej Opowieści zajmuje się promocją literatury i festiwali literackich.

Dotychczasowe wspólne czytania:

• Galeria Fotografii pf: wydarzenie towarzyszące wystawie Anny Kędziory „Gabinet”, 2026;
• CK ZAMEK w Poznaniu: w ramach Dyskusyjnego Klubu Książki podczas Festiwalu Poznań Poezji, 2025;
• Festiwal Słowa im. Jerzego Pilcha Granatowe Góry, 2025;
• Dom Przyrody i Kultury w Teremiskach: warsztaty podczas trzech edycji Szkół Biologii Lasu, 2024 i 2025, 2026;
• Poznańska Garażówka (wydarzenie charytatywne), 2025;
• w ramach spotkania wytchnieniowego dla osób aktywistycznych: RÓWNOWAŻNIA #2 / między regeneracją a działaniem, organizowanych przez Civil Action Network i Czas Kultury, 2023;