Kulturoznawczyni, autorka książek „Zaniechanie” (Karakter, 2025) i „Przejęzyczenie. Rozmowy o przekładzie” (Wydawnictwo Czarne, 2015, 2026), absolwentka Instytutu Kultury Polskiej UW i Szkoły Nauk Społecznych przy Instytucie Filozofii i Socjologii PAN. Pracowała w „Gazecie Wyborczej”, publikowała m.in. w „Tygodniku Powszechnym”, „Dzienniku Literackim”, współpracuje z „Dwutygodnikem”. Stypendystka Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Za książkę „Zaniechanie” nominowana do „Odkryć Empiku” (2026). Mieszka w Warszawie, ma słabość do Gdańska.
Recenzje
Zaniechanie
Historia niedziałania jest długa i bogata. Zofia Zaleska nie tworzy syntezy postaw zaniechania i bierności – proponuje nam eseje skupione wokół konkretnych postaci i nie ogranicza się tylko do polskiej kultury i historii. Jej szkice są zachętą do myślenia: dlaczego rozmaici twórcy, tacy jak choćby J.D. Salinger, nagle milkli i wycofywali się z życia? – Justyna Sobolewska „Polityka”, 27 maja/2025
„To książka o mnie” – wydaje się, że po lekturze Zaniechania to zdanie mógłby wypowiedzieć niemal każdy. A to dlatego, że Zofia Zaleska, podążając tropem kopisty Bartleby’ego, mówi: „Wolałabym nie” i proponuje nam erudycyjną opowieść o prokrastynacji oraz „nicnierobieniu”. (…) autorka potrafi świetnie utrzymywać równowagę pomiędzy formą wszechstronnego, w pewnym sensie niedzisiejszego eseju a bardzo aktualną tematyką. Trudno nie docenić tego skrupulatnego śledztwa, które z głębi archiwum wydobywa sabotażystów nowoczesności od XVIII wieku po współczesność – Szymon Kowalski „Nowe Książki”, 7-8/2025
Przejęzyczenie
Szacunek budzi erudycja Zaleskiej, która mimo wielości tematów jest do każdego znakomicie przygotowana. Cieszy również, że każda z rozmów różni się od pozostałych – sztuka przekładu jest tematem względnie wąskim, a dziennikarka ustrzegła się standaryzacji wywiadów – Zbigniew Rokita, „Znak”, 04.01.2016
Przenika ten tom wiara w ciągłość tłumaczeniowych interwencji […] i nastrój inteligentnego i serdecznego zaciekawienia, wprowadzony przez Zofię Zaleską, która tę książkę złożyła. Z maestrią odsłania przed nami galerię oryginałów i zapaleńców […]. A jaka przyjemność z ich wysłuchania! Wspaniałe połączenie mądrości z obsesjami – Irena Grudzińska-Gross, „Zeszyty Literackie”, 01/02-16, Kwart. nr 1
Tłumacze dopiero uczą się wychodzić na scenę, dopiero prasują koszule i wyciągają buty na obcasach, moszczą się niepewnie w podstawionych fotelach, zamiast w pocie czoła serwować przekąski. Dlatego cieszy to, że pomysł na tę książkę zrodził się w głowie autorki wywiadów Zofii Zaleskiej i spotkał ze zrozumieniem wydawcy. Bo rozmowy z tłumaczem – człowiekiem to z jednej strony przyjemna lektura dla miłośnika literatury czy laika zainteresowanego warsztatem, ale z drugiej – ważne źródło dla przekładoznawców – Inez Okulska, wyborcza.pl, 09 sierpnia 2016.
Wywiady:
Rozmowa z Maxem Cegielskim, „Plik tekstowy”, Trójka Polskie Radio
Rozmowa z Anną Dziewit Meller, podcast „Druga Połowa”
Człowiek może chcieć i nie chcieć, ma wybór. Czy są inne organizmy, które mogą zaniechać działania? Drzewa, które nie dążą ku słońcu, nie pną się w górę, tylko trzymają się w cieniu i marnieją same z siebie? Przyroda dąży do tego, żeby plenić się, odradzać i rozrastać, a my mamy też inny wybór, możemy się zmarnować. Zdecydować, że chcemy działać na własną szkodę albo chociaż nie w swoim najlepszym interesie.
W książce nie namawiam do rezygnacji z działania, twórczości i zaangażowania, przyglądam się zaniechaniu jako jednej z możliwości, o której czasem moim zdaniem zapominamy. Przeciwstawiając sobie dobrą aktywność i naganną opieszałość, poruszamy się w obrębie wartości zachodniej kultury, a przecież nie wszędzie ta waloryzacja wygląda tak samo. W filozofii Wschodu, w buddyzmie obecne jest inne podejście do bezruchu, pustki i powstrzymywania się od czynów. To nie musi być przerażające: poczucie, że nie mamy na wszystko wpływu, przyglądanie się światu bez ingerencji w jego sprawy.
– „Dość: możesz chcieć i możesz nie chcieć”, rozmowa Mateusza Demskiego z Zofią Zaleską, „Dwutygodnik”, maj 2025, nr. 411